Bilgi merkezi

Terimler Sözlüğü

Boya teknolojisinin temel kavramları; 48 terim, kısa ve anlaşılır tanımlarla.

#

1K (Tek Bileşenli)(Single Component): Sertleştirici gerektirmeyen, doğrudan veya yalnızca tinerle inceltilerek kullanılan tek bileşenli ürünleri ifade eder; adındaki “K”, bileşen anlamına gelen Almanca “Komponente” kelimesinden gelir. Film büyük ölçüde solventin buharlaşmasıyla fiziksel olarak kurur; kap ömrü sınırı bulunmaz ve artan malzeme, kapağı sıkıca kapatılarak saklanabilir. Kimyasal ve solvent dayanımı 2K ürünlere göre daha düşük olduğundan çoğunlukla hızlı tamir astarı ve plastik astarı gibi ara kat uygulamalarında tercih edilir.; İlgili:2K (Çift Bileşenli)Solvent Kürlenme
2K (Çift Bileşenli)(Two Component): Ana bileşenin, uygulamadan hemen önce belirli bir oranda sertleştiriciyle karıştırılarak kullanıldığı çift bileşenli ürünleri ifade eder. Karışımla başlayan kimyasal tepkime (çapraz bağlanma) sonucunda sert, parlak ve kimyasallara dayanıklı bir film oluşur. Karışım oranına tam olarak uyulmalı ve hazırlanan karışım yalnızca kap ömrü süresince kullanılmalıdır; akrilik astarlar, vernikler ve polyester macunlar tipik 2K ürünlerdir.; İlgili:1K (Tek Bileşenli)Karışım Oranı Kap Ömrü

A

Adezyon (Yapışma)(Adhesion): Boya filminin alt yüzeye veya bir önceki kata tutunma gücüdür. İyi bir adezyon için yüzeyin yağ, silikon, pas ve tozdan arındırılması, doğru kum numarasıyla zımparalanarak mekanik tutunma sağlayan bir yüzey profili oluşturulması ve alt yüzeye (çelik, galvaniz, alüminyum, plastik) uygun astar seçilmesi gerekir. Yetersiz adezyon zamanla kabarma, pullanma ve katman ayrılması olarak ortaya çıkar; yapışma düzeyi çapraz kesim testiyle kontrol edilebilir.; İlgili:Çapraz Kesim Testi Yağ Alma Astar
Akma / Sarkma(Sagging / Runs): Dikey veya eğimli yüzeylerde ıslak boya filminin yer çekimiyle aşağı doğru akarak damla, perde ya da dalga izleri bırakmasıdır. Genellikle tek seferde fazla kalın kat atılması, ara kat bekleme süresine uyulmaması, gereğinden fazla veya çok yavaş tiner kullanılması, düşük ortam sıcaklığı ya da tabancanın yüzeye çok yakın ve yavaş hareket ettirilmesinden kaynaklanır. Küçük akmalar film tamamen kürlendikten sonra ince zımpara ve polisajla giderilebilir; derin akmalarda bölgenin yeniden boyanması gerekebilir.; İlgili:Viskozite Ara Kat Bekleme Süresi Kuru Film Kalınlığı
Ara Kat Bekleme Süresi(Flash-off): Aynı ürünün katları arasında veya farklı katmanlar arasında, solventin bir kısmının buharlaşması için beklenmesi gereken süredir. 20 °C'de pek çok astar ve vernik için tipik olarak 5–10 dakikadır; düşük sıcaklıkta, yüksek nemde ve kalın katlarda uzar. Pratikte maskeleme bandı üzerindeki malzemeye dokunulduğunda iplik yapmaması, baz boyada ise yüzeyin eşit şekilde matlaşması kontrol ölçütü olarak kullanılır. Sürenin kısa tutulması akma, solvent kabarması ve matlaşma riskini artırır.; İlgili:Solvent Kabarması Akma / Sarkma Matlaşma
Astar(Primer): Alt yüzey ile son kat boya arasında yer alan; yapışmayı sağlayan, korozyona karşı koruma sunan ve yüzeyi son kata hazırlayan ara kattır. 1K veya 2K yapıda olabilen astarlar; dolgu, plastik, hızlı tamir veya ıslak üstü ıslak uygulama gibi kullanım amaçlarına göre farklı türlere ayrılır. Doğru astar, alt yüzeye (çelik, galvaniz, alüminyum, plastik, eski boya) ve işin tipine göre seçilmeli ve üzerine gelecek boya sistemiyle uyumlu olmalıdır.; İlgili:Dolgu Astarı Adezyon (Yapışma)Islak Üstü Islak

B

Baz Boya(Basecoat): İki katlı (baz + vernik) boya sistemlerinde rengi ve metalik, sedef gibi efektleri veren katmandır. Genellikle mat kurur; tek başına yeterli parlaklık ve dış etki dayanımı sağlamadığından mutlaka vernikle kaplanır. Örtücülük sağlanana kadar ince ve eşit katlar hâlinde uygulanır; vernik, baz boyanın ürün bilgisinde belirtilen bekleme süresi dolduktan sonra ve izin verilen en uzun süre aşılmadan uygulanmalıdır.; İlgili:Vernik Fade-out (Yama)Ara Kat Bekleme Süresi
BPO (Benzoil Peroksit)(Benzoyl Peroxide): Polyester macunları kürleştirmek için kullanılan, genellikle tüp içinde macun ambalajıyla birlikte verilen peroksit esaslı sertleştirici pastadır. Tipik kullanım oranı ağırlıkça %2–3'tür; renkli pasta, macunla homojen bir renk elde edilene kadar karıştırılmalıdır. Fazla BPO son katta renk lekelenmesine (peroksit lekesi), iğne deliklerine ve yapışma sorunlarına; eksik BPO ise yumuşak kalan, zımpara kâğıdını tıkayan ve üst katların solventini emen bir macuna yol açar. Organik peroksit olduğundan ısıdan uzak tutulmalı ve ciltle temasından kaçınılmalıdır.; İlgili:Macun Sertleştirici Kap Ömrü

Ç

Çapraz Kesim Testi(Cross-Cut Test): Boya filminin yapışmasını değerlendirmek için kullanılan pratik bir test yöntemidir. Çok bıçaklı özel bir kesiciyle film, alt yüzeye kadar inen ve birbirini dik kesen 6'şar çizgiyle ızgara şeklinde kesilir; çizgi aralığı film kalınlığına göre genellikle 1–3 mm seçilir. Izgaranın üzerine yapıştırılan bant hızla çekildikten sonra kopan alan değerlendirilir ve sonuç ISO 2409'a göre 0 (hiç kopma yok) ile 5 (ağır kopma) arasında sınıflandırılır.; İlgili:Adezyon (Yapışma)Kuru Film Kalınlığı

D

DIN 4 Viskozite Kabı(DIN 4 Flow Cup): Tabanında 4 mm çaplı akış deliği bulunan, 100 ml hacimli standart ölçüm kabıdır; boyanın viskozitesi, kabın boşalma süresinin saniye cinsinden ölçülmesiyle belirlenir. Delik parmakla kapatılarak kap ağzına kadar doldurulur; delik açıldığı anda kronometre başlatılır ve akış ipliği ilk kez koptuğunda durdurulur. Malzeme sıcaklığı sonucu önemli ölçüde etkilediğinden ölçüm 20 °C civarındaki malzemeyle yapılır ve değer “20 s DIN 4 / 20 °C” gibi sıcaklıkla birlikte ifade edilir.; İlgili:Viskozite Tiner
Dolgu Astarı(Primer Surfacer / Filler): Macun ve zımpara sonrasında yüzeyde kalan ince çizikleri, küçük gözenekleri ve dalgalanmaları doldurmak için kullanılan, yüksek dolgu kabiliyetli ve çoğunlukla 2K akrilik yapıdaki astardır. Genellikle 2–3 kat uygulanır; tam kuruduktan sonra baz boya öncesinde P400–P600 aralığında zımparalanarak pürüzsüz ve homojen bir zemin elde edilir. Alttaki macunu izole ederek üst katların solventinin macuna işlemesini ve zamanla iz vermesini de önler. Türkiye'de 4+1 ve 5+1 (HS) karışım oranlı dolgu astarları yaygın olarak kullanılır.; İlgili:Astar Macun Zımpara Kum Numarası

F

Fade-out (Yama)(Blending / Spot Repair): Lokal onarımlarda baz boyanın, onarım bölgesinden çevredeki orijinal boyaya doğru giderek incelen katlarla uygulanıp renk geçişinin göze görünmez hâle getirildiği tekniktir. Geçiş bölgesi önceden ince zımpara veya keçeyle matlaştırılıp temizlenir; baz boya önce tamir alanını örter, ardından kademeli olarak dışa doğru yayılarak eritilir. Vernik ya panelin tamamına uygulanır ya da sınırlı bir alanda bırakılarak kenarı yama (fade-out) tineriyle eritilir; geçiş bölgesi kürlenme sonrasında polisajla tamamlanır.; İlgili:Baz Boya Vernik Polisaj
Fırınlama(Baking / Force Drying): Boyanın, boya kabininde veya fırında sıcaklık yükseltilerek hızlandırılmış biçimde kurutulması ve kürlenmesinin sağlanmasıdır. 2K vernikler için yaygın değer, ürün bilgisinde belirtilen ön bekleme süresinin ardından 60 °C obje sıcaklığında 30–40 dakikadır; süre, parça bu sıcaklığa ulaştığında başlar. Ön bekleme yapılmadan fırınlamaya geçilmesi solvent kabarmasına, aşırı sıcaklık ise plastik parçalarda deformasyona yol açabilir.; İlgili:Kürlenme IR Kurutma Solvent Kabarması

G

Galvaniz(Galvanized Steel): Çeliğin korozyona karşı korunması amacıyla sıcak daldırma veya elektrolitik yöntemle çinkoyla kaplanmasıdır; günümüz araç gövdelerinde yaygın olarak kullanılır. Çinko yüzeyler yağ ve beyaz pas olarak bilinen çinko korozyon ürünleri içerebildiğinden, boya ve macun yapışması çeliğe göre daha zordur. Yüzey iyice temizlenmeli, çinko tabakası delinmeden hafifçe matlaştırılmalı ve galvaniz uyumlu macun ile astar kullanılmalıdır.; İlgili:Korozyon Adezyon (Yapışma)Macun

H

HS (Yüksek Katı Madde)(High Solid): Kullanıma hazır karışımında katı madde oranı yüksek, solvent oranı düşük ürünleri tanımlar. Aynı kat sayısında daha kalın kuru film oluşturduğundan hedef kalınlığa daha az katla ulaşılır; malzeme ve zamandan tasarruf sağlanır, elde edilen kuru film başına VOC salımı azalır. Kalın katlarda akma riskine karşı doğru viskoziteye, tabanca ayarına ve ara kat bekleme süresine özellikle dikkat edilmelidir.; İlgili:MS (Orta Katı Madde)Katı Madde Oranı VOC (Uçucu Organik Bileşik)
HVLP (Yüksek Hacim Düşük Basınç)(High Volume Low Pressure): Boyayı yüksek hava hacmi ve hava başlığında en fazla 0,7 bar (10 psi) olan düşük basınçla atomize eden boya tabancası teknolojisidir. Transfer verimi genellikle %65'in üzerindedir; bu sayede boya sisi (overspray) ve malzeme sarfiyatı konvansiyonel tabancalara göre belirgin şekilde azalır. İyi bir sonuç için tabanca girişinde üreticinin önerdiği basınç (çoğu modelde 2 bar civarı), ürüne uygun meme çapı ve sabit bir tabanca mesafesi kullanılmalıdır.; İlgili:Meme Çapı Viskozite Portakal Kabuğu

I

IR Kurutma(Infrared Drying): Kızılötesi lambaların yaydığı ışınımın boya filmini ve alt yüzeyi doğrudan ısıtarak kurumayı hızlandırdığı yöntemdir. Özellikle kısa dalga IR, alt yüzeyi ısıtıp filmin alttan üste doğru kurumasını sağladığından solvent hapsolma riskini azaltır; lokal onarımlarda macun, astar ve verniğin kuruma süresini önemli ölçüde kısaltır. Lamba mesafesi ve süre üreticinin talimatlarına göre ayarlanmalı, öncesinde ara kat bekleme süresine uyulmalı ve plastik parçalar ile panel kenarlarında aşırı ısınmadan kaçınılmalıdır.; İlgili:Fırınlama Kürlenme Solvent Kabarması
Islak Üstü Islak(Wet-on-Wet): Bir katın, alttaki kat zımparalanmadan ve yalnızca kısa bir bekleme süresinin ardından, henüz tam kurumadan üzerine uygulandığı sistemdir. Tamir boyacılığında çoğunlukla ıslak üstü ıslak astarın, ürün bilgisinde belirtilen bekleme süresinden sonra zımparasız olarak baz boyayla kaplanması anlamında kullanılır; baz boya üzerine vernik uygulaması da aynı prensibe dayanır. İşlem süresini ve iş gücünü azaltır; ancak astar zımparalanmayacağı için yüzeyin önceden kusursuz hazırlanması ve belirtilen en kısa ile en uzun bekleme sürelerine uyulması gerekir.; İlgili:Astar Baz Boya Ara Kat Bekleme Süresi

İ

İğne Deliği(Pinhole): Boya veya macun yüzeyinde görülen, iğne ucu büyüklüğündeki küçük deliklerdir. Genellikle macunun karıştırılırken içine hava hapsedilmesi, gözenekli yüzeylerden hava ya da solvent çıkışı, çok kalın film uygulanması veya yüzeyin fazla hızlı kurutulmasından kaynaklanır. Macun çırpılmadan, katlanarak karıştırılmalı ve ince, bastırılarak çekilen katlarla uygulanmalıdır; kalan delikler üst katlardan önce bitirme macunu veya dolgu astarıyla kapatılmalıdır.; İlgili:Macun Solvent Kabarması Dolgu Astarı
İzosiyanat(Isocyanate): 2K akrilik (poliüretan) astar ve verniklerin sertleştiricilerinde bulunan reaktif bileşendir; ana bileşendeki hidroksil gruplarıyla tepkimeye girerek dayanıklı, çapraz bağlı bir film oluşturur. Neme karşı çok hassastır: havadaki nem veya suyla tepkimeye girdiğinde bulanıklaşma, jelleşme ve filmde kabarcıklanmaya neden olabilir; bu yüzden ambalaj her kullanımdan sonra sıkıca kapatılmalıdır. Solunum yolu ve cilt hassasiyetine yol açabileceğinden uygulamada uygun solunum koruması, eldiven ve iyi havalandırma kullanılmalı; ayrıntılar için ürünün Güvenlik Bilgi Formu'na (GBF) başvurulmalıdır.; İlgili:Sertleştirici 2K (Çift Bileşenli)Kap Ömrü

K

Kap Ömrü(Pot Life): 2K bir ürünün sertleştiriciyle karıştırıldıktan sonra kapta uygulanabilir kıvamını koruduğu süredir ve ürün bilgisinde genellikle 20 °C için verilir. Polyester macunlarda birkaç dakikayla (tipik olarak 3–6 dakika) sınırlıyken 2K akrilik astar ve verniklerde çoğunlukla 1–2 saat civarındadır; sıcaklık yükseldikçe belirgin şekilde kısalır. Kap ömrü dolan karışım akıcı görünse bile tiner eklenerek kullanılmamalıdır; aksi hâlde kürlenme, parlaklık ve yapışma olumsuz etkilenir.; İlgili:2K (Çift Bileşenli)Karışım Oranı Sertleştirici
Karışım Oranı(Mixing Ratio): 2K bir ürünün ana bileşen, sertleştirici ve varsa tiner miktarları arasındaki orandır; hacimce veya ağırlıkça ifade edilir. Örneğin “4:1 + %10–20” ifadesi, 4 hacim astara 1 hacim sertleştirici eklendikten sonra karışıma %10–20 oranında tiner ilave edileceği anlamına gelir; Türkiye'de bu oranlar sıkça “4+1”, “5+1” şeklinde de anılır. Oranlar ölçekli karışım kapları, ölçü cetvelleri veya terazi ile tam olarak uygulanmalıdır; eksik ya da fazla sertleştirici yetersiz kürlenme, yumuşak veya kırılgan film, parlaklık kaybı ve dayanım sorunlarına yol açar.; İlgili:2K (Çift Bileşenli)Sertleştirici Tiner
Katı Madde Oranı(Solids Content): Bir boya veya astarın, solventler buharlaştıktan sonra yüzeyde kalarak kuru filmi oluşturan kısmının (bağlayıcı, pigment ve dolgu maddeleri) toplam içindeki yüzdesidir; ağırlıkça veya hacimce ifade edilir. Hacimce katı madde oranı, ıslak filmin ne kadarının kuru filme dönüşeceğini belirler: örneğin kullanıma hazır hâlde %50 hacimce katı madde içeren bir üründe 100 µm ıslak film yaklaşık 50 µm kuru film verir. Katı madde oranı yüksek ürünler hedef kalınlığa daha az katla ulaşır ve daha düşük VOC değerine sahiptir.; İlgili:Kuru Film Kalınlığı HS (Yüksek Katı Madde)VOC (Uçucu Organik Bileşik)
Kontrol Pudrası(Guide Coat): Zımparalama öncesinde macun veya astar yüzeyine ince bir tabaka hâlinde sürülen, genellikle siyah renkli kuru toz ya da sprey formundaki kontrol malzemesidir. Zımparayla yüzey düzleşirken pudra yüksek bölgelerden kalkar; çukur bölgelerde, çiziklerde ve iğne deliklerinde kalarak kusurları görünür kılar. Her kum numarası geçişinden önce yenilenmesi dalgasız bir yüzey elde etmeyi kolaylaştırır; pudra izlerinin tamamen kaybolması, yüzeyin o kum numarasıyla yeterince düzlendiğini gösterir.; İlgili:Zımpara Kum Numarası Macun Dolgu Astarı
Korozyon(Corrosion): Metallerin nem, oksijen, tuz ve kirleticilerle kimyasal veya elektrokimyasal tepkimeye girerek bozulmasıdır; çelikte kırmızı-kahverengi pas, çinko ve alüminyumda ise beyazımsı oksit oluşumu şeklinde görülür. Tamir boyacılığında korozyonlu bölge sağlam metale ulaşılana kadar tamamen temizlenmeli, ardından çıplak metal kısa süre içinde uygun bir astarla kapatılmalıdır. Pas üzerine uygulanan macun ve boya, alttan ilerleyen korozyon nedeniyle zamanla kabarma ve pullanma yapar.; İlgili:Galvaniz Astar
Krater(Fish-eye / Cratering): Islak boya filminin silikon, yağ, cila veya parmak izi gibi kirleticilerin bulunduğu noktalardan çekilerek yuvarlak, çukur izler bıraktığı kusurdur; balık gözü olarak da anılır. En sık nedenleri silikon içeren cila ve spreyler, basınçlı havadaki yağ ve su ile yetersiz yüzey temizliğidir. Önlem olarak her uygulama adımından önce yüzey temizleme tineri veya silikon temizleyiciyle yağ alma yapılmalı, hava hattında yağ ve su filtreleri kullanılmalı ve atölyede silikonlu ürün kullanımından kaçınılmalıdır.; İlgili:Yağ Alma Adezyon (Yapışma)
Kuru Film Kalınlığı(DFT (Dry Film Thickness)): Boya filminin tamamen kuruduktan sonraki kalınlığıdır ve mikrometre (µm) cinsinden ifade edilir. Çelik üzerinde manyetik indüksiyon, alüminyum gibi demir dışı metallerde ise girdap akımı prensibiyle çalışan film kalınlık ölçerlerle tahribatsız olarak ölçülür. Hedef değerler ürün bilgisinde verilir; örneğin 2K vernikler için tipik olarak 50–60 µm önerilir. Yetersiz kalınlık koruma ve UV dayanımını zayıflatırken aşırı kalınlık akma, solvent kabarması ve çatlama riskini artırır.; İlgili:Katı Madde Oranı Vernik Akma / Sarkma
Kürlenme(Curing): 2K ürünlerde ana bileşen ile sertleştiricinin kimyasal tepkimeye girerek çapraz bağlı, sert ve dayanıklı bir film oluşturması sürecidir; solventin buharlaşmasıyla gerçekleşen fiziksel kurumadan farklıdır. Yüzey dokunma kuruluğuna ulaştıktan sonra da tepkime sürer; nihai sertlik ve kimyasal dayanım, ortam koşullarına bağlı olarak birkaç gün içinde oluşur. Düşük sıcaklık kürlenmeyi belirgin şekilde yavaşlattığından çoğu 2K ürünün 10 °C'nin altında uygulanması önerilmez; fırınlama ve IR kurutma ise süreci hızlandırır.; İlgili:2K (Çift Bileşenli)Fırınlama Sertleştirici

M

Macun(Body Filler / Putty): Kaporta düzeltmesi sonrasında kalan göçük, dalga ve yüzey bozukluklarını doldurmak için kullanılan, çoğunlukla doymamış polyester esaslı ve BPO ile sertleşen 2K dolgu malzemesidir. Spatulayla ince ve bastırılarak çekilen katlar hâlinde uygulanır; kürlendikten sonra genellikle P80–P120 ile şekillendirilip P180–P240 ile inceltilerek astara hazırlanır. Universal, cam elyaf takviyeli, hafif, bitirme (soft), alüminyum katkılı ve galvaniz uyumlu gibi farklı işler için geliştirilmiş türleri vardır. Polyester macun, 1K astarların ve asitli (wash) astarların üzerine uygulanmamalıdır.; İlgili:BPO (Benzoil Peroksit)İğne Deliği Kontrol Pudrası
Matlaşma(Die-back / Gloss Loss): Başlangıçta parlak görünen boya veya vernik yüzeyinin, uygulamadan saatler ya da günler sonra parlaklığını kısmen kaybetmesidir. Film içinde kalan solventin zamanla buharlaşarak filmi çektirmesiyle oluşur; çok kalın katlar, yetersiz ara kat bekleme süresi, uygun olmayan tiner, hatalı karışım oranı, düşük sıcaklıkta yetersiz kürlenme ve tam kurumamış astar üzerine uygulama başlıca nedenlerdir. Hafif matlaşma tam kürlenme sonrasında polisajla giderilebilir; belirgin durumlarda yüzey zımparalanıp yeniden verniklenmelidir.; İlgili:Parlaklık Ara Kat Bekleme Süresi Kürlenme
Meme Çapı(Fluid Tip / Nozzle Size): Boya tabancasında malzemenin çıktığı memenin milimetre cinsinden iç çapıdır ve püskürtülen malzeme miktarını doğrudan belirler. HVLP tabancalarda baz boya ve vernikler için çoğunlukla 1,2–1,4 mm, dolgu astarları için 1,6–2,0 mm meme kullanılır. Ürüne göre küçük seçilen meme yetersiz dolgu ve kuru püskürtmeye, büyük seçilen meme ise fazla malzeme, akma ve zayıf atomizasyona yol açabilir; en doğru seçim için ürünün teknik bilgi formundaki öneriye uyulmalıdır.; İlgili:HVLP (Yüksek Hacim Düşük Basınç)Viskozite
MS (Orta Katı Madde)(Medium Solid): Katı madde oranı HS ürünlere göre daha düşük, solvent oranı daha yüksek olan ürünleri tanımlar; özellikle 2K akrilik vernik ve sertleştiricilerde yaygın bir sınıflandırmadır. Daha akışkan yapısı sayesinde kolay yayılır ve uygulama farklılıklarını daha iyi tolere eder; buna karşın aynı film kalınlığına ulaşmak için genellikle daha fazla kat veya daha dolgun katlar gerekir. Maliyet ve performans dengesi nedeniyle genel onarım işlerinde sıkça tercih edilir.; İlgili:HS (Yüksek Katı Madde)Katı Madde Oranı Vernik

O

OEM (Orijinal Ekipman Üreticisi)(Original Equipment Manufacturer): Orijinal ekipman üreticisi anlamına gelir; boya sektöründe aracın fabrikada, üretim hattında uygulanan orijinal boyasını (OEM boya) ifade eder. Fabrika boyası genellikle yaklaşık 130–140 °C gibi yüksek sıcaklıklarda fırınlanırken tamir boyaları oda sıcaklığında veya yaklaşık 60 °C'de kürlenecek şekilde tasarlanır. Tamir boyacılığında amaç; renk, parlaklık ve portakal kabuğu dokusu açısından OEM görünümüne en yakın sonucu elde etmektir.; İlgili:Portakal Kabuğu Parlaklık Fırınlama

P

Parlaklık(Gloss / GU (Gloss Unit)): Boya yüzeyinin ışığı ayna gibi yansıtabilme derecesidir ve parlaklık ölçerlerle GU (Gloss Unit – parlaklık birimi) cinsinden ölçülür. Ölçüm genellikle 60° açıda yapılır; 60°'de 70 GU'nun üzerinde değer veren yüksek parlak yüzeylerde daha ayırt edici olan 20° açı tercih edilir. Parlaklığı; yüzey düzgünlüğü, zımpara izleri, film kalınlığı, tiner seçimi, ara kat bekleme süreleri ve kürlenme koşulları doğrudan etkiler.; İlgili:Polisaj Matlaşma Vernik
Polisaj(Polishing / Compounding): Kürlenmiş vernik yüzeyindeki toz tanesi, hafif portakal kabuğu, küçük akmalar ve ince çizikler gibi kusurların giderilerek yüzeye yeniden yüksek parlaklık kazandırılması işlemidir. Genellikle kusurlu bölge P1500–P3000 gibi çok ince zımparalarla düzeltildikten sonra, polisaj makinesi ve pedlerle kalından inceye doğru pastalar kullanılarak yapılır. Verniğin polisaj için yeterince kürlenmiş olması gerekir; ısınmayı önlemek için makine aynı noktada uzun süre tutulmamalı, verniğin ince olduğu kenarlarda dikkatli çalışılmalıdır.; İlgili:Parlaklık Portakal Kabuğu Zımpara Kum Numarası
Portakal Kabuğu(Orange Peel): Boya yüzeyinin portakal kabuğunu andıran dalgalı ve hafif pürüzlü bir doku göstermesidir. Yüksek viskozite, yetersiz atomizasyon (düşük hava basıncı), tabancanın yüzeye çok uzak tutulması, ortam sıcaklığına göre fazla hızlı tiner kullanılması ve fazla ince (kuru) atılan katlar başlıca nedenlerdir. Fabrika boyalarında da belirli ölçüde portakal kabuğu bulunur; onarımda amaç çevre panellerle uyumlu bir doku elde etmektir, belirgin durumlarda kusur kürlenme sonrasında zımpara ve polisajla giderilir.; İlgili:Viskozite HVLP (Yüksek Hacim Düşük Basınç)Polisaj
Pütür(Stone Chip Coating): Marşpiyel, alt panel, çamurluk içi ve şasi gibi taş ve çakıl darbelerine açık bölgeleri korumak için uygulanan, yüzeyde tanecikli (pütürlü) bir doku oluşturan elastik kaplamadır. Genellikle özel pütür tabancasıyla astarlanmış yüzeye uygulanır; doku, hava basıncı ve tabanca mesafesiyle ayarlanır ve ürün bilgisinde belirtilen kuruma süresinin ardından üzeri boyanabilir. Atölye dilinde boya yüzeyinde toz veya kuru püskürtme nedeniyle oluşan pürüzler için de “pütür” ifadesi kullanılır.; İlgili:Korozyon Astar

S

Sertleştirici(Hardener / Activator): 2K ürünlerde ana bileşenle kimyasal tepkimeye girerek filmin kürlenmesini sağlayan bileşendir; akrilik astar ve verniklerde izosiyanat esaslı, polyester macunlarda ise BPO esaslıdır. Her ürün için sistemde tanımlanan sertleştirici belirtilen karışım oranında kullanılmalı, farklı ürün grupları için geliştirilmiş sertleştiriciler birbirinin yerine kullanılmamalıdır. İzosiyanat esaslı sertleştiriciler neme duyarlı olduğundan ambalaj her kullanımdan sonra sıkıca kapatılmalı; bulanıklaşmış, tortulu veya jelleşmiş ürün kullanılmamalıdır.; İlgili:İzosiyanat BPO (Benzoil Peroksit)Karışım Oranı
Solvent: Türkçede çözücü olarak da adlandırılan solventler; boya içindeki bağlayıcıyı çözen, ürünün viskozitesini ve akışını ayarlayan ve uygulamadan sonra buharlaşarak filmden ayrılan uçucu sıvılardır. Buharlaşma hızı akışı, kuruma süresini ve kusur oluşumunu doğrudan etkiler: çok hızlı solvent portakal kabuğu ve kuru püskürtmeye, çok yavaş solvent ise akma ve uzun kuruma süresine yol açabilir. 2K sistemlerde izosiyanatla tepkimeye girebilecek alkol veya su içeren çözücüler kullanılmamalıdır. Solventler yanıcıdır ve VOC salımının başlıca kaynağıdır.; İlgili:Tiner VOC (Uçucu Organik Bileşik)Solvent Kabarması
Solvent Kabarması(Solvent Popping): Film yüzeyi erken kapandığı için içeride hapsolan solventin sonradan dışarı çıkmaya çalışmasıyla oluşan küçük kabarcık, krater veya iğne deliği şeklindeki kusurdur. Başlıca nedenleri çok kalın katlar, ara kat bekleme süresine uyulmaması, ortam sıcaklığına göre fazla hızlı tiner kullanılması ve ön bekleme yapılmadan fırınlama veya IR kurutmaya geçilmesidir. Önlem için önerilen film kalınlığına ve bekleme sürelerine uyulmalıdır; oluşan kusur ise tam kürlenme sonrasında zımparalanıp yeniden boyanarak giderilir.; İlgili:Ara Kat Bekleme Süresi Fırınlama İğne Deliği

T

Tiksotropi(Thixotropy): Bir malzemenin karıştırma, spatulayla sürme veya püskürtme gibi bir kuvvet altında incelip akıcılaşması, bekletildiğinde ise yeniden koyulaşması özelliğidir. Bu özellik sayesinde macun ve astarlar kolay yayılır, dikey yüzeylerde ise akma yapmadan yerinde kalır. Tiksotropik ürünler kullanım öncesinde iyice karıştırılmalı, viskozite ölçümü de karıştırmanın hemen ardından yapılmalıdır.; İlgili:Viskozite Akma / Sarkma Macun
Tiner(Thinner / Reducer): Boya, astar ve verniklerin viskozitesini uygulama kıvamına getirmek için kullanılan solvent karışımıdır. Ürünün sistemine uygun tiner, teknik bilgi formunda belirtilen oranda eklenmelidir; bu oran vernikte genellikle %5–10, dolgu astarında %10–20 aralığındadır. Fazla tiner film kalınlığını düşürür ve akma riskini artırır. Temizlik amaçlı selülozik tinerlerin 2K akrilik ürünleri inceltmek için kullanılması parlaklık kaybı ve kürlenme sorunlarına yol açabilir.; İlgili:Viskozite Solvent DIN 4 Viskozite Kabı

U

UV Dayanımı(UV Resistance): Boya filminin güneş ışığındaki ultraviyole ışınlara karşı parlaklık kaybı, sararma, tebeşirlenme ve çatlama gibi bozulmalar göstermeden dayanabilme kabiliyetidir. Otomotiv verniklerinde kullanılan UV emiciler ve ışık stabilizörleri hem vernik filmini hem de altındaki baz boyayı korur; bu korumanın etkili olması için önerilen kuru film kalınlığına ulaşılması gerekir. Astar ve macunlar UV dayanımı için tasarlanmadığından üzerleri kapatılmadan uzun süre güneşe maruz bırakılmamalıdır.; İlgili:Vernik Kuru Film Kalınlığı Parlaklık

V

Vernik(Clear Coat): Baz boya üzerine uygulanan renksiz ve şeffaf son kattır; yüzeye parlaklık ve derinlik kazandırır, alttaki rengi UV ışınları, kimyasallar, çizilme ve hava koşullarına karşı korur. Tamir boyacılığında çoğunlukla 2K akrilik (poliüretan) yapıdadır ve katı madde oranına göre MS ya da HS olarak sınıflandırılır. Genellikle iki kat hâlinde, tipik olarak 50–60 µm kuru film kalınlığına ulaşacak şekilde uygulanır; kürlenme sonrasında gerekirse polisaj yapılabilir.; İlgili:Baz Boya UV Dayanımı Polisaj
Viskozite(Viscosity): Bir sıvının akmaya karşı gösterdiği direnç, yani kıvamıdır. Boyanın atomizasyonunu, yayılmasını, tek katta oluşturduğu film kalınlığını ve akma eğilimini doğrudan belirler. Atölyede genellikle DIN 4 akış kabıyla saniye cinsinden ölçülür ve ürün bilgisinde belirtilen değere tinerle ayarlanır. Sıcaklık viskoziteyi güçlü biçimde etkiler: soğuk malzeme koyulaşır, sıcak malzeme incelir; bu nedenle ölçüm ve ayar 20 °C civarındaki malzemeyle yapılmalıdır.; İlgili:DIN 4 Viskozite Kabı Tiner Tiksotropi
VOC (Uçucu Organik Bileşik)(Volatile Organic Compounds): Oda sıcaklığında kolayca buharlaşan organik bileşiklerdir; boya ürünlerinde büyük ölçüde solventlerden kaynaklanır. Hava kalitesini olumsuz etkiledikleri ve sağlık riskleri taşıdıkları için birçok ülkede araç tamir boyalarına yönelik yasal VOC sınır değerleri uygulanır; değer genellikle kullanıma hazır karışım için g/l cinsinden belirtilir. HS ürünler, doğru tiner oranı ve transfer verimi yüksek tabancalar VOC salımını azaltmaya yardımcı olur.; İlgili:Solvent HS (Yüksek Katı Madde)Katı Madde Oranı

Y

Yağ Alma(Degreasing): Zımpara ve boya uygulamalarından önce yüzeydeki yağ, gres, silikon, cila kalıntısı ve parmak izlerinin uygun bir yüzey temizleme tineri veya silikon temizleyiciyle uzaklaştırılmasıdır. Temizleyici bir bezle yüzeye sürülür ve buharlaşmadan ikinci, temiz ve kuru bir bezle silinir (iki bez yöntemi). Yetersiz yağ alma kratere ve yapışma sorunlarına yol açar; bu nedenle işlem zımparadan önce ve sonra, ayrıca her uygulama adımından önce tekrarlanmalıdır.; İlgili:Krater Adezyon (Yapışma)

Z

Zımpara Kum Numarası(Grit Size (P Grade)): Zımparadaki aşındırıcı tanelerin inceliğini gösteren numaradır; başındaki “P” harfi Avrupa FEPA standardına göre sınıflandırmayı belirtir ve numara büyüdükçe zımpara incelir. Tamir boyacılığında tipik olarak macun şekillendirmede P80–P120, macun bitirmede P180–P240, astar zımparasında P400–P600, polisaj öncesi kusur gidermede ise P1500–P3000 kullanılır. Kum numaraları arasında büyük atlamalar yapılmamalı; bir sonraki numaraya geçmeden önce önceki zımparanın izleri tamamen giderilmelidir.; İlgili:Kontrol Pudrası Polisaj Dolgu Astarı

Atölyeniz için doğru sistemi birlikte kuralım

Ürün seçimi, uygulama ve fiyatlandırma için ekibimizle görüşün. İhtiyacınıza uygun sistemi ve teklifi hızla hazırlayalım.

Teklif Alın Bize Ulaşın

Teknik destekUygulama sorunlarınıza uzman yanıtı Bayilik başvurusuBölgenizde Zenova temsilcisi olun